Smart cities: dé aanjagers van nieuwe mobiliteit

Smart cities

Smart cities: dé aanjagers van nieuwe mobiliteit

In de stad van de nabije toekomst is letterlijk geen plaats meer voor een auto met een verbrandingsmotor. Om duurzame en consumentvriendelijke mobiliteitsoplossingen mogelijk te maken, is radicale innovatie nodig. Daarom gaan nu zelfs aartsrivalen als Mercedes en BMW op dit gebied samenwerken.

Smart cities

Het stadsleven is booming. De huizenprijzen rijzen de pan uit en in de strijd om woon- en leefruimte is er nu al één grote verliezer: de auto. Volgens Bart van Aren, hoogleraar vervoersmodellering aan de TU Delft, is dat een wereldwijde trend. “Steden krijgen een steeds hogere dichtheid. Steeds meer mensen trekken naar de stad toe, waardoor er een enorme concurrentiestrijd gaande is voor ruimte.”

Want we willen in de stad niet alleen wonen en werken, we willen er ook de toerist uithangen, winkelen, uitgaan, sporten en ruimte maken voor onze kinderen om veilig te kunnen spelen. “En dat gaat allemaal ten koste van gemotoriseerd vervoer. Niet alleen vanwege milieuoverwegingen, maar ook omdat auto’s en bestelwagens fysieke ruimte innemen. Als ze onderweg zijn, maar vooral als er geparkeerd moet worden”, zegt Van Arem. Neem een stad als Tokio. “Voordat je daar de stad inrijd, moet je een parkeerplaats hebben gereserveerd, anders heeft die hele autorit geen zin”, zegt Van Arem. “Zo ver zijn we in onze grote steden nog niet, maar daar gaan we wel naartoe.”

Hoe werken Mercedes-Benz en BMW samen aan nieuwe mobiliteit?

  • Car2go en DriveNow: klanten krijgen toegang tot in totaal 20.000 voertuigen in 31 grootstedelijke gebieden over de hele wereld.

  • ReachNow en moovel: de beste vervoersmogelijkheid zoeken, boeken en betalen met een app.

  • Mytaxi, Chauffeur Privé, Clevertaxi en Taxibeat: Grootste taxiservice ter wereld.

  • Parkmobile en ParkNow: hulp bij het vinden en betalen van een parkeerkplek.

  • ChargeNow en Digital Charging Solutions: het grootste netwerk aan laadpalen (143.000) voor elekrische vervoersmiddelen.

  • Bereik: 20 miljoen klanten, 100 steden

‘Een combinatie van autonome, elektrische deelauto’s, openbaar vervoer, fietsen en lopen’

Van bezitten naar delen

Smart cities

Van bezitten naar delen

Autobezit is voor een stedeling daarom over een paar jaar geen optie meer, voorspelt Van Arem. “Daar zijn we het in de wetenschap wel over eens. Kijk maar naar de bouwplannen voor nieuwe woonwijken. Daar wordt rekening gehouden met 0,2 parkeerplaatsen per huishouden. Een op de vijf gezinnen kan dus straks nog maar over een eigen auto beschikken.” De noodzaak voor autobezit verdwijnt in die grote steden. In plaats daarvan voorzien wetenschappers als Van Arem dat we overstappen op nieuwe mobiliteitsdiensten. “Een combinatie van autonome, elektrische deelauto’s, openbaar vervoer, fietsen en lopen.”

De autobranche speelt daar nu al op in door volop in te zetten op dit soort nieuwe mobiliteitsdiensten. Zo maakte Daimler, het moederbedrijf van Mercedes, ‘CASE’ een centraal onderdeel van de strategie. De afkorting staat voor Connected, Autonomous, Shared en Electric. “Ze hebben elk de potentie om onze hele industrie op zijn kop te zetten”, zegt CEO Dieter Zetsche. “Maar de echte revolutie is door ze te combineren in een uitgebreid, naadloos pakket."

Mercedes is met Car2Go al wereldwijd marktleider in carsharing. Een van deze deelauto’s (een elektrische smart) neemt in een stad als Amsterdam de plaats in van zes tot acht auto’s. Volgens Van Arem is dit type diensten dé sleutel tot een consumentvriendelijke én duurzame nieuwe mobiliteit. “Maar laten we eerlijk zijn, veel meer mensen moeten hier gebruik van gaan maken als we dat ruimteprobleem in grote steden willen oplossen. Ik verwacht ook dat het een flinke vlucht zal nemen. Het bezit van een auto in een stad wordt straks te kostbaar omdat de kosten voor parkeren niet meer op te brengen zijn.”

1 deelauto = 8 auto's in bezit

Wat voor effect heeft een deelauto op de stedelijke omgeving? Uit onderzoek blijkt dat 1 Car2Go 8 auto’s in eigendom vervangt. Gemiddeld maken zes tot acht mensen per dag gebruik van die ene auto.

‘Nieuwe mobiliteit leidt tot nieuwe samenwerkingsvormen’

Nieuwe samenwerkingsvormen

Smart cities

Nieuwe samenwerkingsvormen

De meest vooruitstrevende automerken zien dit ook in. Vandaar dat die nieuwe mobiliteit ook leidt tot nieuwe samenwerkingsvormen. In Duitsland slaan zelfs aartsrivalen Mercedes en BMW de handen ineen. Om consumenten een dekkend netwerk van mobiliteitsdiensten aan te bieden ligt die samenwerking ook voor de hand.

In de praktijk worden vijf verschillende diensten van beide merken gecombineerd, zoals apps waarmee je als consument verschillende transportvormen met elkaar kunt vergelijken, boeken en betalen. Maar ook de complete vloot aan deelauto’s wordt aan elkaar gelinkt, zodat gebruikers de keus krijgen over een veel groter aanbod. Nu al zijn er in totaal meer dan 20.000 deelauto’s in 31 wereldsteden. Zo hebben klanten van Mercedes-Benz straks toegang tot een nog groter netwerk van laadpalen en extra diensten voor parkeren.

Die nieuwe mobiliteit vraag volgens Van Arem ook om een ander type infrastructuur. “In het verleden hebben we vooral gewerkt om het snelverkeer van langzaam verkeer van elkaar te scheiden om conflicten te vermijden. Nu gemotoriseerd verkeer een steeds minder prominente rol speelt in de steden, zie je nieuwe conflicten ontstaan tussen voetgangers en fietsers. Ik voorspel dat we binnenkort aparte routes door onze steden krijgen voor snelle elektrische fietsen, die compleet gescheiden worden van voetgangersverkeer.”

Hoe dat er precies uit gaat zien? Van Arem: “Daarvoor kijken we naar China. Daar spelen dezelfde problemen als bij ons, maar waar wij in het Westen decennia bezig zijn om de infrastructuur in een stad aan te passen, doen ze dat in China binnen een paar jaar. Vooral Shanghai is voor ons een praktijkexperiment van wereldformaat. Daar wordt de complete stad opnieuw ingedeeld om de leefbaarheid te vergroten. Het is heel interessant voor een wetenschapper om te zien hoe dat precies gaat uitpakken. Wat werkt en wat niet? En wat voor effecten gaan optreden, waar we nu nog helemaal geen rekening mee houden?”

Minder auto's, meer mobiliteit

Car2Go en DriveNow zijn de carsharing diensten van Mercedes en BMW. Samen zijn ze goed voor een wagenpark van 20.000 voertuigen in 31 internationale steden. Vier miljoen klanten maken al gebruik van deze diensten. De Duitse automakers verwachten dat deze diensten de komende jaren flink zullen groeien.

‘We zitten nu al in de top vijf in de wereld met ons mobiliteitssysteem’

Smart City van de toekomst

Smart cities

Smart City van de toekomst

Veel is nog onzeker over hoe de Smart City van de toekomst er precies uit komt te zien. “Maar we weten wel aan welke voorwaarden in elk geval moet worden voldaan”, stelt Van Arem. “Zo moet het elektriciteitsnetwerk in steden een stuk robuuster worden. We gaan op een andere manier energie opwekken. We gaan naar een meer decentraal systeem met meer pieken en dalen. En die energie gaan we ook op andere momenten verbruiken. Bovendien hebben we veel meer plekken nodig waar we snel en efficiënt die grote accu’s moeten kunnen opladen.”

Bovendien zal ook de inrichting van de wegen rondom en in onze steden moeten veranderen. “Ik voorspel dat we straks aparte rijstroken gaan krijgen voor autonoom bestuurd verkeer. Zeker in de periode dat we zowel zelfsturende als door de mens bestuurde auto’s hebben. Die beide verkeersstromen zullen we zoveel mogelijk uit elkaar willen houden, omdat mensen nu eenmaal onvoorspelbaar zullen blijven handelen als ze achter het stuur zitten.”

Maar de grootste uitdaging is het tegengaan van de kwetsbaarheid van zo’n nieuw mobiliteitssysteem. Van Arem: “Met modellen kun je een prachtig systeem uittekenen waarin al die verschillende vormen mooi op elkaar laat aansluiten. Zo kun je die groeiende groep mensen die zich allemaal in dat afgebakende gebied bewegen prima bedienen. Maar wat gebeurt er als één van die modaliteiten uitvalt? En dat gebeurt in de praktijk om de haverklap: verkeer kan dan ineens niet over een brug of door een tunnel, het treinverkeer is gestremd door slecht weer of er is een wegafsluiting. Het grote voordeel gaat zijn dat straks alles ‘connected’ is. Doordat er meer informatie wordt gedeeld, zal het makkelijker worden om de meest efficiënte alternatieven toe te passen op die verkeersstromen.”

Het beste nieuws: Nederland loopt voorop in de wereld. “We zitten nu al in de top vijf in de wereld met ons mobiliteitssysteem. Na Hongkong, Singapore en de Verenigde Arabische Emiraten. Die kennis is een belangrijk exportproduct, want de problemen met ruimtegebrek in de stad zoals we die kennen in Amsterdam, Utrecht, maar ook in Zwolle en hier in Delft, spelen overal ter wereld.”