Mens en machine steeds inniger verbonden

Wat je rijdt ben je zelf

Mens en machine

Mens en machine steeds inniger verbonden

Wat je rijdt ben je zelf

Nog nooit is het cliché ‘wat je rijdt ben je zelf’ zo waar geweest als nu. Sterker nog: de band tussen mens en auto wordt door de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie steeds inniger. Maar hoe bouwen mens en machine in de toekomst een duurzame relatie en samenwerking op?

De ontwikkeling van de auto valt voor een belangrijk deel samen met de ontwikkeling van Artificial Intelligence (AI). De tijd dat dit een noviteit was voor futurologen en makers van sciencefictionfilms is voorbij. Via deep learning kunnen computers data verwerken tot vaste patronen en daardoor steeds ingewikkelder patronen leren. De auto evolueert in een slimme computer op wielen, die mens en omgeving steeds beter begrijpt.

AI is volwassen aan het worden. Niet alleen in innovatielabs of peperdure supercars, ook de gewone sterveling kan al kennismaken met zijn zelflerende computer. Maar om te zorgen dat de AI in je auto snapt wat je wil, heb je ‘user interfaces’ nodig. Zoals de nieuwe MBUX, Mercedes-Benz User Experience, in de nieuwe A-klasse bijvoorbeeld. Mercedes belooft ‘het beste gesprek dat je ooit had met een auto’, want het systeem kan leren en zich aanpassen aan de individuele gebruiker.

‘Het beste gesprek dat je ooit had met een auto’

Manier van communiceren

Mens en machine

Manier van communiceren

Deze nieuwe systemen geeft een inkijkje in de huidige mogelijkheden van AI, maar zijn tegelijkertijd een belofte voor de toekomst. Kunstmatige intelligentie verandert de auto-industrie en de maatschappij op termijn volledig. Hoe precies is nog onderwerp van gesprek: de veranderende interactie tussen mens en machine alleen al kun je op verschillende manieren invullen.

Samenwerking

Samenwerking

De verwachting dat AI de mens op korte termijn altijd en overal kan vervangen is te hooggespannen, zegt David Abbink, hoogleraar Haptic Human Robot Interaction aan de TU Delft. De volgende stap in de AI-toepassing zit volgens Abbink daarom in samenwerking. “Een mens moet namelijk nog wel even blijven begrijpen wat de auto doet en waarom. Het moet niet gaan om óf de mens, óf de machine. De twee moeten een team vormen, de mens moet voorlopig nog kunnen ingrijpen indien nodig.”

‘Een mens moet nog wel even blijven begrijpen wat de auto doet en waarom’

Praten met je auto

Praten met je auto

Wolfgang Wahlster, directeur van het Duitse onderzoeksinstituut voor AI (DFKI) zet daarom in op samenwerking en wederkerigheid. Zijn onderzoekers proberen de intelligente computer van de toekomst een goede gesprekspartner te maken, die uitlegt waarom hij iets doet, anticipeert op situaties en passagiers voorbereidt op wat komen gaat. Dat leidt tot betere dienstverlening en beter wederzijds begrip tussen mens en machine, is het idee.

“Computers leren steeds beter en natuurlijker communiceren. Zo creëer je geen robots, maar cobots”, aldus Wahlster. “Het doel is immers om de auto zo nuttig mogelijk voor de mens te maken. Dat lukt door de communicatie zo natuurlijk mogelijk te maken.”

‘Het doel is om de auto zo nuttig mogelijk voor de mens te maken’

In de praktijk

Mens en machine

In de praktijk

De natuurlijke vorm van communiceren is precies waar Mercedes-Benz zich op richt. Bestuurders kunnen dat doen met spraak en met bewegingen. Via deep learning verwerkt de nieuwe computer steeds meer data over gewoontes, schema en voorkeuren van de bestuurder. Bel je op dinsdag vaak je moeder? Dan krijg je op die dag haar nummer al als suggestie in je display te zien. Of zet je altijd de radio aan op het hele uur om het nieuws te luisteren? Dan krijg je die suggestie op basis van je eigen profiel.

Je hoeft geen directe vragen meer te stellen om directe antwoorden te krijgen. Anders dan eerdere systemen leert de computer bovendien nieuwe woorden, ook buiten je moedertaal. Daarnaast antwoordt de computer niet altijd op dezelfde manier.

Kortom: je auto snapt je een stuk beter een paar jaar geleden, én leert bij. Het ‘Ask Mercedes’ systeem fungeert daarbij als virtuele assistent. Zeg je: “Hey Mercedes, ik heb het te koud”, dan krijg je beleefd antwoord en bepaalt de computer hoe koud het precies is. Daarna zorgt dat de verwarming voortaan wat hoger staat. En bij “Hey Mercedes, ik heb honger”, zoekt de computer niet alleen de dichtstbijzijnde restaurants, maar krijg je gelijk de recensies voorgeschoteld.

Luxe butler

Mens en machine

Luxe butler

Een auto die als dienstbare butler en eloquente gesprekspartner fungeert, dat is wat wetenschappers als Wahlster en merken als Mercedes-Benz voor ogen hebben. Dat kun je afdoen als luxe, maar geeft ook een inkijk in de toekomst. Praten en communiceren met je computer kan leiden tot een steeds grotere vertrouwensband. “Doordat onze interactie natuurlijker wordt, krijgen we meer vertrouwen in die digitale systemen. Zo kunnen we hun rol als digitale butler beter accepteren en durven we op termijn wellicht het stuur uit handen te geven”, aldus Wahlster.

Hoe overtuig je de mens dan bijvoorbeeld van de intelligentie van een computer? Wahlster heeft daar wel ideeën over: “De auto moet situaties uitleggen voor ze plaatsvinden en de passagier in de keuze betrekken. Als mijn auto via car-to-car communicatie hoort dat er 10 km verderop een ongeluk is, moet hij me waarschuwen dat hij snelheid gaat minderen en ik de controle moet overnemen. Hierdoor kan ik wennen aan de situatie en hierop reageren, voordat ik me weer in mijn boek verdiep. Dat is veel veiliger dan autonome systemen die je pas op het allerlaatste moment waarschuwen.” Naast butler en gesprekspartner zal de auto van de toekomst ook en vooral streetwise worden om de veiligheid te waarborgen.

‘Een auto die als dienstbare butler en eloquente gesprekspartner fungeert’

In het diepe

Nieuwe vaardigheden leer je het beste in de praktijk, door ze te gaan doen. Dat geldt voor mensen net zo goed als voor slimme computers. Een zelflerende auto leert door meters te maken. Heel veel meters, in verschillende omstandigheden. Daarom trok Mercedes-Benz de wijde wereld in. In vijf maanden, op vijf continenten reed een S-klasse testauto de aarde rond om via deep learning zoveel mogelijk nieuwe indrukken op te doen.

De Intelligent World Drive voerde langs Duitsland, China, Australië, Zuid-Afrika en de VS. In elk land viel wat te leren. Vooral de verschillen op het gebied van infrastructuur, verkeerswetgeving en het gedrag van andere weggebruikers stellen uiteenlopende eisen aan de sensoren en algoritmes van een auto, zo bleek. In China dient een zebrapad in de stad om voetgangers te laten oversteken, op de snelweg geeft een zebrapad de minimale afstand aan die auto’s onderling moeten aanhouden. En in Zuid-Afrika ontbraken vaak verkeersborden, terwijl voetgangers veel vaker op de weg lopen.

Werk aan de winkel dus. De mondiale testrit in onderdeel van een groot aantal testvoertuigen waarmee verzamelt Mercedes-Benz wereldwijd informatie voor de continue doorontwikkeling en verbetering van geautomatiseerde rijfuncties verzamelt. De Intelligent World Drive testrit eindigde begin dit jaar in Las Vegas. De enorme bulk verzamelde data geeft de onderzoekers in Duitsland veel nieuwe informatie om hun auto van de toekomst zo verstandig mogelijk te maken.

Realistische aanpak

Mercedes-Benz F 015 Luxury in Motion
Mercedes-Benz F 015 Luxury in Motion
Opnieuw bekijken

Realistische aanpak

“Er worden al autonome systemen uitgerold, ook al zijn ze nog niet 100% betrouwbaar”, zegt Abbink. “Deep learning is heel krachtig, maar uiteindelijk draait het om statistiek en data in plaats van causale verbanden. Dat is lastig, want de openbare weg is nog erg onvoorspelbaar. Het is natuurlijk te gek wat sommige merken laten zien, maar ik ben voor een wat realistischer aanpak zoals die van de Duitse auto-industrie. Daar zijn ze wat geduldiger en doen ze veel onderzoek. Maar ondertussen maken ze hele gave futuristische conceptcars.”

‘Kunstmatige intelligentie verandert de auto-industrie en de maatschappij op termijn volledig’

‘Alles op z’n kop’

Mens en machine

‘Alles op z’n kop’

Die volledig autonome auto zal er uiteindelijk wel komen, denken Abbink en Wahlster. “Nog maar 10 tot 5 jaar geleden hadden nog veel mensen twijfels over autonoom rijden, tegenwoordig is elke fabrikant om”, aldus Wahlster.

“Hoe precies weten we nog niet, maar uiteindelijk zet AI de auto-industrie en de maatschappij totaal op z’n kop”, zegt Abbink. “Ik kan niet in de toekomst kijken, maar ons wacht vermoedelijk een periode van 20 tot 30 jaar waar zelfrijdende en niet-zelfrijdende auto’s naast elkaar rijden. Dat stelt enorme eisen aan de betrouwbaarheid. Maar wat de toekomst ook brengt, het realiseren van wederzijds begrip tussen mens en intelligent voertuig zal essentieel zijn om deze technologie te introduceren.”